จากสิบปีที่อยู่กับบริษัท ญี่ปุ่น

กรณีโทรเข้ามือถือกับคนในบริษัท

คนญี่ปุ่นเค้าไม่เคยปล่อยเวลาว่าง ๆ กัน ซึ่งจะต่างจากคำว่าว่างของคนไทย เช่นคนไทยอาจจะถามว่าว่างมั๊ยขอคุยหน่อย แม้กระทั่งกับนายถ้าอยากจะปรึกษาอะไรนายก็อาจจะมีบางอารมณ์ที่เราจะถามว่า "เอ่อ ว่างอยู่มั๊ยคะ あのう　 暇ですか？(anou hima desuka)" แล้วตามด้วยสิ่งที่เราต้องการ เช่น "ขอคุยไรด้วยหน่อย" ถ้าสำหรับคนไทยมันเป็นเรื่องปกติ แต่สำหรับคนญี่ปุ่นนี่อาจจะมีมองหน้าแบบโกรธมาก หรืออาจมีเคืองกันได้เลย เพราะเวลาของเค้าไม่มีคำว่าว่าง ถือเป็นการเสียมายาทมาก และผู้ฟังคนอื่นอาจจะฮาได้

สำหรับนะเอง ก็เคยถามคำนี้กับนายว่า あのう　 暇ですか？(anou hima desuka)" ที่สำคัญดันคุยอยู่ต่อหน้าลูกค้า ซึ่งตอนนั้นเราเรียนภาษาญี่ปุ่นได้สองปี พอจะพูดได้เพียงแต่ว่าเราาไม่รู้วัฒธรรมเลย การพูดครั้งนั้นเป็นการปล่อยไก่ไปตัวใหญ่เบ่อเร่อ เพราะนายไม่เคยสั่งสอน (โทษนายอีก) 555 ลูกค้าที่ยืนข้างเราถึงกับปล่อยกร้าาาาากกกก ดัง ๆ แล้วตะโกนใส่หูว่า "เอ่ ฮิมะเดสคะ" อายกันเลยทีเดียว เพราะจริง ๆ แล้ว เมื่อเราโทรไปหาคนในบริษัทเราเราสามารถถามเค้าง่าย ๆ เลยว่า もしもし、A君今大丈夫ですか。 (moshimoshi, A kung ima daijoubudesuka?) หมายความว่า  เอคุง ตอนนี้น่ะขอคุยด้วยได้รึเปล่า อันนี้กรณีคุยกับเพื่อนหรือรุ่นน้องนะ แต่ถ้าคุยกับคนในบริษัทที่ดูจะสูงกว่าเราก็อาจจะ 今、ちょっといいですか。(ima, chotto iidesuka.)　今、ちっとよろしいですか。(ima, chotto yorashiidesuka) หมายความว่า　ตอนนี้พอจะมีเลาสักหน่อยได้ไหมคะ

เท่านี้ก็จะโดนเลิกหัวเราะเยาะจากคนฟังแล้วแหละค่ะ ที่สำคัญคือ จากนั้นดันไปถามแฟนเช่นกันว่า 今　 暇ですか？(ima hima desuka) เพราะคิดว่าเค้าเป็นคนใน ไม่คิดว่าเค้าจะเป็นคนนอก ไม่ต้องใช้คำแบบทางการพวกนั้นก็ได้ แต่แฟนโกรธใหญ่เลยบอกว่าคนอย่างฉันน่ะ ไม่ใช่คนว่างนะ เลยอธิบายไปว่าภาษาไทยถือเป็นปกติ เค้าบอกว่าถ้าจะมาถามว่าว่างรึเปล่าให้เปลี่ยนเป็น มีเวลามั๊ย จะเวิร์คกว่า

แปลกใจเหมือนกันว่าทำไมนายถึงทนฟังเราอยู่ได้เกือบปีไม่เคยโกรธ  จริงแล้วไม่ใช่ว่าพูดได้แล้วจะสำเร็จนะคะ ถ้าไม่รู้วัฒนธรรมก็ถือว่าใช้กันแบบผิด ๆ ไม่มีประโยชน์เลยแต่กลับถือมองว่าตลกสะงั้น ต้องขอบคุณคุณลูกค้าวันนั้นค่ะ ที่มองว่าเราเป็นเหมือนเด็กน้อยตลก ๆ ไม่ถือไม่สาเลยทำให้เรารู้ตัว

จะเห็นได้ว่าในพร์าตแรกเราใช้คำว่า すみません （sumimasen）ก็หลายกรณีแล้ว ในเชิงธุรกิจยังมีอีกหลาย ๆ คำที่จะใช้กันอีกนะคะ

- 失礼ですが~ (shitsurei desuga)

ก็อย่างเช่นมีแขกมาที่บริษัทแล้วเราเองก็ตกกระไดพลอยโจรไปเจอเค้าเข้าพอดีเค้าอาจจะถามว่ามาหานายเรานายเราอยู่ไหม ให้เราถามกลับไปเลยว่า 失礼ですが~ (shitsurei desuga) ซึ่งแปลว่า　ขอโทษค่ะ/ครับ  ซึ่งจริง ๆ นั่นหมายถึงว่าเราย่อคำ ตามจริงแล้วต้องถามเต็ม ๆ ว่า 「失礼ですが、どちらさまですか」(shitsureidesuga dochirasamadesuka) แต่แค่เพียงแต่เราพูดคำแรกแล้วลากเสียงยาว ๆ ไม่ต้องต่อ どちらさまですか (dochirasamadesuka) เค้าก็จะรีบบอกชือตัวเองมาเลยเป็นอันรู้กัน

- 失礼します(shitsurei shimasu)

คำนี้ไว้ใช้เวลาเราจะเข้าไปในห้องทำงานของใคร หรือบริษัทใครเหมือนกับเราขออนุญาตเค้า คล้ายกับ Excuse me ทำนองนั้น ถ้าเป็นขอตัวกลับก่อน หรือขอลาออกจากห้อง หรือบริษัทนั้นก็ใช้คำนี้ได้เช่นกัน

*แต่ถ้าเป็นกรณีเราขอตัวกลับบ้านตอนเย็นก่อนเพื่อน ๆ แล้วละก็ให้ใช้คำว่า お先に失礼します (osakini shitsurei shimasu)

เราคงทราบกันดีว่าคนญี่ปุ่นชอบทำอะไรอ้อมค้อม มีความเกรงใจบางครั้งคำเดียวกัน แต่ก็ความหมายไม่เหมือนกันนั่นขึ้นอยู่กับสภาพการณ์ และบริบทที่ใช้ด้วยนะคะ

เรามาเริ่มจากคำว่า

すみません　（sumimasen）

-สำนวนนี้เนี่ย จะใช้เริ่มเอื่อนเอ่ยสนทนากับเรา โดยที่ไม่รู้จะเกริ่นอะไรก่อนก็ すみません　จากนั้นก็ว่าในสิ่งที่อยากพูดไป แต่ถ้าเราได้ยินเค้าพูดให้ขานรับด้วยนะคะว่า  "はい"（Hai）เราจะไม่ใช้คำนี้กับเพื่อนหรือคนที่อายุอ่อนกว่าเรานะคะ

- อันนี้เป็น  すみません ที่ออกแนวขอโทษขอโพยจริง ๆ เช่นโดนเจ้านายใช้ให้ทำอะไรสักอย่างแต่เราไม่ว่างทำให้เช่น นายโทรมาสั่งให้พิมพ์จดหมาย แต่เราบอกว่าขอโทษค่ะ วันนี้ออกไปลูกค้าต่างจังหวัดทั้งหวัด

- ใช้ในกรณีขอทางเช่นเรารีบแล้วเจอคนเดินขวาง, ขอออกจากลิฟต์ขณะคนแน่น, ถามทางจากผู้อื่น หรือเดินชนผู้อื่นให้กล่าว すみません นำก่อนเลยก่อนที่คุณจะโดนเค้ามองด้วยสายตาน่ากลัว

すみませんが　(sumimasenga)

- คำนี้ไว้ใช้เพื่อหากินตอนที่เราจะใช้ให้รุ่นพี่ เพื่อนร่วมงาน หรือรุ่นน้องทำอะไรสักอย่างให้ เช่น ถ่ายเอกสารให้หน่อยได้ไหมก็ พูดคำนี้ก่อนเลย คนฟังจะรู้ทันทีว่าเอาแล้วสิ โดนใช้ให้ทำไรสักอย่างแน่เลย

すみませんでした　(sumimasendeshita)

- คำนี้นับเป็นสำนวนที่ใช้ขอโทษเรื่องอดีตที่เราทำพลาดไปค่ะ

* คำว่า  すみません (sumimasen) ไม่ใช่เพียงแค่ขอโทษอย่างเดียว อาจจะเป็นการขอบคุณเมื่อเวลาเราไปที่บริษัทลูกค้า ปกติคนญี่ปุ่นจะชอบให้พนักงานปกติในบริษัทมาเสิรฟน้ำ ไม่ค่อยใช้แม่บ้านถ้าเราไปทำงานที่นั่นมักจะพบกันบ่อย ๆ ค่ะหรือจะใช้คำนี้ขอบคุณแม่บ้านด้วยก็ดีค่ะ ดูเป็นคนน่ารักดีนะคะเช่นเมื่อเค้ายกน้ำมาให้เราแล้วพูดว่า "どうぞ" (doozo) ใช้เราตอบรับทันทีว่า  すみません (sumimasen) อันนี้ถือว่าเป็นการขอบคุณที่เราทำให้เค้าต้องยกน้ำมาให้เรา